-جغرافیای سیاسی شهرستان مانه:

شهرستان مانه به مرکزیت شهر آشخانه در شمال غربی استان خراسان شمالی واقع شده و از شمال و شرق به شهرستان بجنورد، از جنوب به شهرستان جاجرم، از غرب به استان گلستان محدود می‌گردد. فاصلهٔ مرکز شهرستان مانه تا مشهد مقدس ۲۸۰ کیلومتر و تا بجنورد ۴۰ کیلومتر است. این شهرستان با مساحت ۴۸۹۸ کیلومتر مربع دارای ۳ شهر، ۳ بخش، ۶ دهستان و ۱۳۳ آبادی و مکان است. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۹۰ بالغ بر ۱۰۳۹۴۴ نفر برآورد شده است.

-جغرافیای طبیعی شهرستان مانه:

شهرستان مانه از نظر جغرافیایی به دو قسمت کوهستانی و دشتی تقسیم می‌شود. بخش کوهستانی عمدتاً در جنوب و جنوب غربی شهرستان قرار گرفته و کوه‌های قورخورد و حسن‌بگ در این محدوده قرار می‌گیرند. بخش دشتی در غرب شهرستان و محدوده‌هایی در شمال و مرکز شهرستان را شامل می‌شود که مراکز جمعیتی را در خود جای داده است. جریان دائمی رود اترک از بخش جنوبی این شهرستان می‌گذرد. به طور کلی وجود منابع آب دائمی و خاک حاصلخیز این شهرستان را به یکی از مناطق عمدهٔ کشاورزی استان تبدیل کرده است. رطوبت نسبی بالا و چشمه‌های جوشان باعث ایجاد جنگل‌های انبوه و مراتع سرسبز در نوار جنوبی شهرستان و دامنه‌های رشته‌کوه یامان‌داغی شده است.

-پیشینه تاریخی شهرستان مانه:

وجود منابع سرشار طبیعی در شهرستان مانه از دیرباز جمعیت‌های انسانی را به خود جذب نموده و باعث پرورش فرهنگ‌های درخشان در منطقه شده است. وجود آثار تاریخی از دوره‌های پیش از تاریخ تا دوره معاصر در بخش‌های مختلف این شهرستان گویای استقرار مداوم بشر در این خطه است. بر اساس پژوهش‌های باستان‌شناسی، بخش‌هایی از شهرستان مانه برای نخستین بار در حدود هشت هزار سال پیش مسکونی شده که آثار آن را می‌توان در تپه قلعه خان در دشت سملقان مشاهده کرد (هرچند خود این تپه در محدودهٔ سملقان قرار دارد). این شهرستان طی دوره هخامنشی به عنوان بخشی از شهربانی پارت مطرح بوده و طی دوره‌های اشکانی و ساسانی نیز بسیار مورد توجه بوده است. پراکندگی محوطه‌های استقراری، قلعه‌های تدافعی، مراکز مذهبی و نیز کشف سکه‌های دورهٔ ساسانی در بخش‌های مختلف شهرستان گواه این مدعی است.

نکته مهم: اماکن تاریخی ذکر شده در متن اصلی (تپه قلعه خان، مجموعه اسپاخو، امامزاده قاسم و امامزاده دلاور) همگی در شهرستان سملقان واقع هستند، بنابراین در متن مربوط به «شهرستان مانه» گنجانده نشده‌اند. اگر اطلاعات دیگری دربارهٔ آثار تاریخی مختص شهرستان مانه دارید، می‌توانید ارائه دهید تا به متن اضافه کنم.