بنای تاریخی اسپاخو که قدمت آن به عهد ساسانیان باز می گردد، معبد و آتشکده ای است که در روستای اسپاخو در ۶۱ کیلومتری جنوب غرب شهر آشخانه، مرکز شهرستان مانه و سملقان به فاصله اندکی از جاده آسیایی بجنورد-گرگان قرار دارد و  یافته های تاریخی حکایت از آن دارد که سنگ بنای این مکان در دوره ساسانی گذاشته شده است.مردم این روستای کهن که تاکنون ۱۴ اثر و بنای تاریخی در آن شناسایی شده است در کنار این معبد سنگی روزگار می‌گذرانند و اگر چه تا قبل از همه گیری کرونا معدودی از گردشگران ایرانی و خارجی از این بنا دیدن می کردند، اما این روزها همان اندک گردشگران نیز بی اعتنا از جاده می گذرند و اندکی درنگ ندارند تا از این معبد که هزاره های تاریخ را پشت سر گذاشته است، دیدن کنند.کارشناسان میراث فرهنگی بر این باورند که معبد یا آتشکده اسپاخو کهن ترین اثر ثبت شده در خراسان شمالی است و ظرفیت افزایش شمار گردشگران با توجه به محیط جذاب روستا و مردمان مهمان نواز آن وجود دارد.اگر از بجنورد مرکز خراسان شمالی به سمت این روستا حرکت کنیم پس از عبور از آشخانه، چمن بید و روستای باش کلاته و نرسیده به رباط قره بیل تابلوی روستای اسپاخو را می بینیم و ای کاش این تابلو بزرگتر و واضح تر بود تا مسافرانی که با این منطقه آشنا نیستند به راحتی از کنار آن نگذرند.در این روستا طرح هادی اجرا شده و بر همین اساس با طی مسیری سنگ چین و زیبا می توان از دل روستا عبور کرد و به بلندای تپه ای رسید که اسپاخو در آن ساخته شده است و اطراف آن نیز  آثاری از گورستان، گرمابه ای کهن و بقایای یک تمدن قدیمی و راهی باستانی را نیز دیده می شود.اهالی این روستای ۷۵ خانواری مردمی کشاورز و دامپروند که مهمان نوازی خصیصه بارز آن هاست و گردشگران علاوه بر دیدن این بنا و دیگر آثار تاریخی روستا از لبنیات تازه مانند کشک، ماست و دوغ خوشمزه این محل بهره ببرند.